İran'ın en zorlu sınavını verdiği bu dönemde, iktidarın Mücteba Hamaney’in ellerinde toplanması küresel jeopolitikte yeni bir kırılma noktası olarak görülüyor. New York Times gazetesi, geniş kapsamlı analizinde Mücteba Hamaney’in seçilmesini, "İran’ın düşmanlarına karşı açık bir meydan okuma sinyali" olarak tanımladı.
KİŞİSEL KAYIPLAR VE SİYASİ ÖFKE
NTV'nin haberine göre analizde en dikkat çekici noktalardan biri, yeni liderin içinde bulunduğu psikolojik ve siyasi atmosfer oldu. Uluslararası Kriz Grubu İran Direktörü Ali Vaiz, Mücteba Hamaney’in saldırılarda sadece babasını değil; annesini, eşini ve kızını da kaybettiğini hatırlatarak şu çarpıcı tespiti yaptı:
"İran şu anda, kendi halkının büyük bir kısmı tarafından mesafeli bakılan, ancak dış dünyada İsrail ve ABD’ye karşı tarifsiz bir öfkeyle dolu bir adamın elinde toplanmış durumda. Bu, derin devletin ve radikal kanadın tam hakimiyeti anlamına geliyor."
İKİ SENARYO: NÜKLEER SİLAH MI, UZLAŞMA MI?
Batılı uzmanlar ve bölgesel analistler, Mücteba Hamaney’in izleyeceği yol haritası konusunda iki zıt kutba bölünmüş durumda:
1. "Babasından Daha Sert" Senaryosu: Atlantic Council analisti Danny Citrinowicz, Mücteba’nın babasının dahi atmadığı bir adımı atarak nükleer silah elde etmeye yönelebileceğini savunuyor. Citrinowicz, "İran’ın bomba sahibi olmasını engellemek için başlatılan savaş, paradoksal bir şekilde İran’ın nükleer silaha ulaşmasıyla sonuçlanabilir" uyarısında bulunuyor.
2. "Güçlü Uzlaşmacı" Senaryosu: Tahran Üniversitesi’nden Hasan Ahmedian gibi bazı uzmanlar ise daha iyimser. Ahmedian, Mücteba’nın radikal kanat üzerindeki tartışmasız otoritesinin, ona zayıf liderlerin cesaret edemeyeceği "uzlaşma" kapılarını açabileceğini iddia ediyor. Bu görüşe göre, yeni lider ülkenin bekası için pragmatik adımlar atabilir.
İRAN’IN "MBS" MODELİ UMUDU
İran kamuoyunun bir kesiminde ise Mücteba Hamaney’in, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman (MBS) benzeri bir dönüşüm başlatabileceği umudu hakim.
Halkın bir kısmı, otoriter bir lider olmasına rağmen sosyal kısıtlamaları hafifleten ve ekonomiyi dış dünyaya açan bir modelin İran’da da uygulanabileceğini hayal ediyor.
Analistler, Mücteba’nın arkasındaki "derin devlet" desteğinin, içerideki muhafazakar direnci kırarak sosyal özgürlükler konusunda manevra alanı yaratabileceğine dikkat çekiyor.
