Orta Doğu'daki savaş, sadece 11 gün içinde modern dünyanın damarlarındaki kanı, yani petrol ve yakıt akışını durdurma noktasına getirdi. Küresel piyasalardan gelen son raporlar, yakıt durumunun sanıldığından çok daha kötü olduğunu ve dünyanın hızla 1970'lerdeki petrol krizinden daha ağır bir felakete sürüklendiğini ortaya koyuyor.
ÜLKELER KARNEYE GEÇTİ, İNSANLAR EVE KAPANDI
Savaşın ilk dalgası Asya ekonomilerini vurdu. Tüccarların alternatif yakıt kaynağı bulamadığı ve Asya'da benzin fiyatlarının kontrolsüzce yükseldiği şu saatlerde, hükümetler olağanüstü hal önlemlerini devreye soktu:
Vietnam: Ülke genelinde yaşanan şiddetli yakıt kıtlığı nedeniyle hükümet, vatandaşlarından acil bir durum olmadıkça sokağa çıkmamalarını ve "evden çalışmalarını" istedi.
Bangladeş: Akaryakıt istasyonlarında izdiham yaşanırken, hükümet her araca doldurulabilecek yakıt miktarına resmi bir sınır koyarak "karneyle dağıtım" dönemini başlattı.
Avustralya, Asya ve Avrupa'da akaryakıt fiyatları durdurulamaz bir yükselişe geçti ve ufukta bu yükselişi durduracak hiçbir işaret görünmüyor.
HAVACILIK SEKTÖRÜ ÇÖKÜYOR: 120 DOLARLIK FATURA
Hürmüz Boğazı'ndaki kriz ve yakıt fiyatlarındaki patlama, küresel havacılık sektörünü felç etti. Binlerce uçuş iptal edilirken, havayolu şirketleri rotalarını tamamen değiştirmek, fazladan yakıt taşımak ve acil durumlarda yakıt ikmali için sürpriz duraklamalar yapmak zorunda kalıyor.
Hisseler Çakıldı: Panik satışlarıyla birlikte British Airways'in (IAG) hisseleri yüzde 6, EasyJet hisseleri ise yüzde 4 değer kaybetti. Tüm büyük havayolu şirketleri genişleme planlarını askıya aldı.
ABD Havayolları Hazırlıksız Yakalandı: Yıllar önce yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı mali korunma (hedging) yapmayı bırakan ABD'li dev havayolu şirketleri, şu an ham petrol için varil başına 120 dolar gibi astronomik bir bedel ödemek zorunda kalarak iflas riskiyle karşı karşıya kaldı.
KÖRFEZ'DE ÜRETİM DURDU: JPMORGAN'DAN KORKUTAN UYARI
Yakıt krizinin merkez üssü olan Orta Doğu'da ise durum tam bir felaket. Dünyanın en büyük enerji tesisleri art arda kapanıyor:
Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki günlük 922.000 varil kapasiteli devasa Ruwais rafinerisi, bir insansız hava aracı (İHA) saldırısı sonrasında tamamen kapatıldı.
Suudi Arabistan'ın en büyük rafinerisi faaliyet dışı kaldı.
Katar'ın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisi operasyonlarını durdurdu.
Hürmüz Boğazı tamamen kapanmaya sadece bir adım uzaklıkta.
Dünyaca ünlü finans devi JP Morgan, krizin boyutuyla ilgili korkunç bir rapor yayımlayarak; Hürmüz Boğazı'nın 18'ine kadar tamamen kapatılması halinde küresel petrol üretiminin "günde 4,7 milyon varil" azalacağı uyarısında bulundu.
G7 ACİL TOPLANIYOR, FRANSA ORDUYU İNDİRİYOR
Yaşanan bu küresel çöküşün ardından Batılı güçler acil eylem planlarına geçti. Dünyanın en büyük ekonomilerini barındıran G7 ülkeleri, stratejik petrol rezervlerinin (SPR) serbest bırakılması konusunu görüşmek üzere yarın olağanüstü bir toplantı düzenleyecek.
Avrupa'da ise Fransa, denizcilik yollarını ve ticareti yeniden açmak için bölgeye göndermek üzere bağımsız bir "askeri misyon" hazırlığına başladı.
