Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) yatırım fonlarına ilişkin kurallarda önemli değişikliklere gitmesinin ardından ekonomi çevrelerinden dikkat çekici değerlendirmeler geldi. SPK, 28 Ağustos’ta Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’i güncellediğini duyurdu. Yeni düzenlemeler özellikle serbest fonların belirli hisse ve ihraççılarda aşırı yoğunlaşmasını sınırlarken portföy yönetim şirketlerinin sermaye yapısı, fon yöneticisi sayısı, büyük işlemlerde onay mekanizması ve TEFAS’taki kamuyu aydınlatma yükümlülüklerinde de değişiklikler getiriyor.
Yeni sistemde, bir serbest fonun portföyünde ağırlığı yüzde 5’i geçen varlıkların toplamı için yüzde 20 sınırı getiriliyor. Halka açık şirketlerde fiili dolaşımdaki paylardan fonların alabileceği miktar da şirketin halka açıklık oranına göre sınırlandırılıyor. Ayrıca portföy yönetim şirketlerinin kurabileceği serbest fon sayısı ile istihdam ettikleri portföy yöneticisi sayısı arasında bağlantı kuruluyor.
Düzenlemenin ardından Emekli MASAK Başkan Yardımcısı Ramazan Başak ile ekonomist Kerim Rota, X hesaplarından peş peşe sert eleştirilerde bulundu.
BAŞAK: “BÖYLECE BİR DEVİR KAPANDI”
Ramazan Başak, SPK’nın fonlarla ilgili düzenlemesi için “nihayet” ifadesini kullanarak yeni dönemin ilk gününde geçmiş döneme ilişkin “tarihe not düşmek” istediğini söyledi.
Başak, son iki dönemde sermaye piyasalarında organize şekilde şişirilmiş hisseler üzerinden küçük yatırımcıların büyük zarara uğratıldığını ve çok yüksek tutarlarda haksız kazanç elde edildiğini öne sürdü.
Başak şu değerlendirmede bulundu:
“SPK, fonlarla ilgili nihayet bir düzenleme yaptı. Böylece bir devir kapandı.”
Başak, bazı şirketlerin piyasa değerlerinin temel ekonomik göstergelerden koparak ülkenin en büyük holding ve bankalarının değerlerini aşabildiğini savundu.
Emekli MASAK Başkan Yardımcısı Ramazan Başak
“İÇİ BOŞ ŞİRKETLER BİR GÜN GERÇEK DEĞERİNE DÖNECEK”
Başak, özellikle hızlı yükselen bazı hisselerden kazanç sağlayan yatırımcıların da uzun vadede ciddi risk altında olduğunu öne sürdü.
Piyasadaki yapıyı “Ponzi Game” olarak nitelendiren Başak, “Yüz binlerce küçük yatırımcının zararı karşılığı şimdilik para kazandığını düşünen azınlığın da zarara uğramasının çok muhtemel olduğu bir ortam oluşturulmuştur. Çünkü içi boş şirketler bir gün gerçek değerine dönecek ve bu Ponzi Game de bitecektir.” ifadelerini kullandı.
Başak’ın sözleri, belirli şirket ya da kişilere ilişkin kesinleşmiş bir yargı kararına değil, kendi piyasa değerlendirmesine dayanıyor.
“SUÇ EKONOMİSİ VE SUÇ GELİRLERİ BÜYÜDÜ”
Başak, tartışmalı işlemlerin yalnızca küçük yatırımcılara değil Türkiye’nin sermaye piyasalarının itibarı ve güvenilirliğine de zarar verdiğini savundu.
Bazı yerli ve yabancı aktörlerin işlemlerinin “suç ekonomisi ve suç gelirlerinin büyümesine” neden olduğunu öne süren Başak, sermaye piyasalarına olan güvenin ciddi biçimde tahrip edildiğini belirtti.
Başak paylaşımını şu sözlerle tamamladı:
“Bir gün; bunları yapanlar, göz yumanlar, siyasette ve bürokraside bunları destekleyenler, mutlaka ADALETE hesap vereceklerdir.”
KERİM ROTA: PİYASA DOLANDIRICILIĞINDA SEVİYE ATLANDI
Ekonomist Kerim Rota da Başak’ın paylaşımının ardından yaptığı değerlendirmede, sorunun birkaç yıl önce başladığını ve pay piyasası ile yatırım fonlarının birlikte kullanılmasıyla manipülatif yapıların yeni bir boyuta taşındığını savundu.
Rota, “Bundan birkaç yıl önce pay piyasası ve fonlarda ardışık kurulan düzenle piyasa dolandırıcılığında seviye atlandı.” ifadelerini kullandı.
Rota, sorun henüz küçükken SPK ile ekonomi yönetiminin geniş hukuki yetkilerine rağmen bu yapıyı kuran ve bundan büyük kazanç sağlayan aktörlere karşı yeterli müdahalede bulunmadığını iddia etti.
Ekonomist Kerim Rota
“YÜZLERCE KAT GETİRİLER NORMALLEŞTİRİLDİ”
Bazı pay senetleri ve fonlarda yaşanan olağanüstü yükselişlerin piyasa tarafından zamanla normal kabul edilmeye başladığını savunan Rota, enflasyonun ve diğer varlık sınıflarının çok üzerinde gerçekleşen getirilerin yeterince sorgulanmadığını belirtti.
Rota, makul reel getiri hedefleyen fon yöneticileri ve analistlerin ise bu ortamda küçümsendiğini ifade etti.
Ekonomi yönetimi ve SPK’nın daha önce manipülasyona karşı önlem alınacağını açıkladığını hatırlatan Rota, düzenlemenin yaklaşık dokuz ay sonra hayata geçirilmesini de eleştirdi.
“SORUN FONLARIN ÇOKLUĞU DEĞİL”
Rota’nın yeni düzenlemeye yönelik temel itirazlarından biri, serbest fon sayısına ve yönetim yapısına getirilen sınırlamalar oldu.
SPK’nın yeni düzenlemesiyle serbest fon sayısının portföy yönetim şirketinde çalışan yönetici sayısıyla ilişkilendirilmesi ve şirketlere yeni sermaye şartları getirilmesi öngörülüyor. Mevcut şirketlere bazı hükümler için uzun geçiş süreleri tanınıyor.
Rota ise sorunun sistemdeki fon sayısından kaynaklanmadığını savundu:
“Sorun fonların çokluğunda değil, iki elin parmakları kadar fonun niteliğinde ve kurucularının ahlakında.”
Yeni kuralların, mevzuata uygun biçimde çalışan portföy yönetim şirketlerine de ilave sermaye ve insan kaynağı maliyetleri yükleyeceğini belirten Rota, fon yöneticilerinin yatırım esnekliğinin de azalacağını ifade etti.
“PİYASA DOLANDIRICILIĞI PEŞİNDE OLANLAR ÇOKTAN YOL ALDI”
Rota, düzenlemenin zamanlamasına yönelik eleştirisini de sürdürerek, manipülatif işlemlerde bulunduğunu öne sürdüğü aktörlerin düzenleme yürürlüğe girene kadar önemli mesafe aldığını savundu.
Rota, yeni sistemin bundan sonra benzer yapıların daha fazla büyümesini engelleyebileceğini ancak geçmişte oluşan sorunları ortadan kaldırmayacağını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Düzenleme neye yarayacak? Muhtemelen mevcut sorunun daha fazla büyümesine engel olacak. Sorunlar derin dondurucuya kaldırılacak.”
SPK’NIN YENİ DÖNEMDE GETİRDİĞİ BAŞLICA KURALLAR
Yeni düzenlemeler kapsamında serbest fonlarda yoğunlaşmanın sınırlandırılmasının yanı sıra büyük işlemlerde araştırma ve analiz belgelerinin genel müdür onayına sunulması, belgelerin en az beş yıl saklanması ve belirli yatırımlara ilişkin düzenli raporlama yapılması öngörülüyor.
TEFAS’ta daha önce aylık yayımlanan portföy dağılım raporlarının haftalık açıklanması da yeni uygulamalar arasında. Ayrıca bir yatırımcının belirli fonlarda yüzde 30’dan başlayarak belirlenen sahiplik eşiklerine ulaşması veya bunların altına düşmesi halinde kimlik ve oran bilgisinin KAP üzerinden açıklanması öngörülüyor.
SPK, düzenlemelerin temel yaklaşımını yatırımcı haklarının korunması ile piyasaların “sağlıklı, şeffaf ve güvenilir” şekilde işlemesi olarak açıklıyor.
