ABD, İran’la süren savaşın Körfez ülkelerinde yol açtığı hasarın karşılanması için dikkat çeken bir planı değerlendiriyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in, İran’ın saldırılarından zarar gören Körfez ülkelerinin yeniden inşa ve onarım maliyetlerinin dondurulmuş İran varlıklarıyla karşılanması üzerinde çalıştığı bildirildi.
Plan, Washington’un Orta Doğu’daki en yakın müttefiklerinden Kuveyt ve Bahreyn’e yönelik saldırıların ardından gündeme geldi.
KÖRFEZ MÜTTEFİKLERİ İÇİN İRAN VARLIKLARI MASADA
Trump yönetiminden üst düzey bir yetkili, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran’ın neden olduğu hasarların onarımı için Körfez müttefiklerine destek sağlamak amacıyla “mevcut tüm araçları” kullanmaya hazırlandığını söyledi.
Yetkiliye göre Bessent, ekibine Körfez ülkelerindeki hasar durumunu inceleme ve savaşın başından bu yana İran saldırıları nedeniyle ortaya çıkan onarım maliyetlerine ilişkin kapsamlı tahminler isteme talimatı verdi.
Washington’un, yalnızca gelecekte oluşabilecek hasarları değil, geçmişte meydana gelen zararların giderilmesi için de İran varlıklarının kullanılıp kullanılamayacağını değerlendirdiği belirtildi.
100 MİLYAR DOLARA KADAR DONDURULMUŞ VARLIK
İran’ın yurt dışında farklı ülkelerde tutulan dondurulmuş varlıklarının 100 milyar dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor.
Bu varlıklar, uzun süredir ABD ile İran arasındaki pazarlık başlıklarından biri konumunda.
Tahran, olası bir barış ya da ateşkes anlaşmasının parçası olarak bu fonların bir bölümünün serbest bırakılmasını istiyor. Ancak Washington’da gündeme gelen yeni plan, aynı paranın İran’a dönmesi yerine Körfez ülkelerinin savaş hasarlarının karşılanmasında kullanılabileceğini gösteriyor.
GÖRÜŞMELERDE İLERLEME SAĞLANAMADI
ABD ile İran arasında dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması da dahil olmak üzere yürütülen temaslarda henüz somut bir ilerleme sağlanamadı.
Taraflar arasında kırılgan ateşkes sürerken, askeri gerilim yeniden yükselmiş durumda.
İran’ın bu hafta Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üslerine füze saldırısı düzenlediği, füzelerden altısının havada imha edildiği, birinin ise hedefe ulaşamadığı bildirildi.
CENTCOM: İRAN İHA’LARI DÜŞÜRÜLDÜ
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı da bölgede artan askeri hareketliliğe ilişkin açıklama yaptı.
CENTCOM’a göre Amerikan güçleri, Hürmüz Boğazı çevresinde bölgesel deniz trafiğine “acil tehdit” oluşturduğu belirtilen İran’a ait dört saldırı İHA’sını cuma günü, iki İHA’yı ise cumartesi günü düşürdü.
Ayrıca ABD güçlerinin İran’ın Goruk ve Keşm Adası’ndaki kıyı gözetleme radar sahalarını vurduğu açıklandı.
Bu saldırılar, Washington ile Tahran arasındaki ateşkesin kırılganlığını bir kez daha ortaya koydu.
KÖRFEZ ÜLKELERİYLE İLİŞKİLER GERİLDİ
İran’la savaşın uzaması ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, ABD’nin Körfez’deki müttefikleriyle ilişkilerinde de baskı oluşturdu.
Hürmüz Boğazı, bölgedeki petrol ve doğal gaz sevkiyatları açısından en kritik geçiş noktalarından biri.
Boğazdaki güvenlik riskleri, yalnızca askeri değil, ekonomik sonuçlar da doğuruyor. Körfez ülkeleri, enerji ihracatında yaşanan aksama, askeri saldırılar ve altyapı hasarları nedeniyle Washington’dan daha güçlü güvenlik ve telafi mekanizmaları bekliyor.
İRAN’A VERİLECEK PARA MÜTTEFİKLERE Mİ AKTARILACAK?
Planın en tartışmalı boyutu, İran’ın serbest bırakılmasını istediği varlıkların Körfez ülkeleri için tazminat kaynağına dönüştürülebilmesi.
Tahran, dondurulmuş varlıkların İran halkına ait olduğunu ve geri verilmesi gerektiğini savunuyor.
Washington ise İran’ın saldırıları nedeniyle müttefik ülkelerde oluşan hasarın yine İran kaynaklarıyla karşılanabileceğini değerlendiriyor.
Bu yaklaşım, müzakerelerde yeni bir gerilim başlığı yaratabilir.
BEYAZ SARAY VE HAZİNE YORUM YAPMADI
Beyaz Saray ve ABD Hazine Bakanlığı, hangi İran varlıklarının bu plan kapsamında kullanılabileceğine ilişkin sorulara yanıt vermedi.
Planın hukuki zemininin nasıl oluşturulacağı, hangi ülkelerdeki varlıkların hedef alınabileceği ve Körfez ülkelerine nasıl aktarılacağı henüz netleşmiş değil.
Ancak Hazine Bakanlığı’nın hasar maliyetlerini hesaplatmaya başlaması, Washington’un bu seçeneği ciddi biçimde değerlendirdiğini gösteriyor.
BÖLGESEL SAVAŞIN MALİYETİ BÜYÜYOR
ABD’nin İran varlıklarını Körfez’deki savaş hasarı için kullanma planı, çatışmanın yalnızca askeri değil, mali ve diplomatik sonuçlarının da büyüdüğünü ortaya koydu.
İran’ın saldırıları Körfez ülkelerinde güvenlik endişelerini artırırken, ABD’nin misillemeleri ateşkes sürecini daha kırılgan hale getiriyor.
Washington’un yeni planı, bir yandan Körfez müttefiklerine güvence verme çabası olarak görülürken, diğer yandan İran’la yürütülen müzakerelerde dondurulmuş varlıklar başlığını daha da karmaşık hale getirebilir.
