Küresel enerji taşımacılığının en kritik rotalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması yönünde Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında bir anlaşmaya yaklaşıldığı bildirildi. Ancak iki ülkenin uzlaşma aşamasına gelmesi, lojistik krizinin hemen çözüleceği anlamına gelmiyor. Savaş öncesi dönemde dünya petrol ve doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin gerçekleştirildiği bu stratejik su yolunda, normal işleyişe dönülmesinin önünde ciddi operasyonel ve askeri engeller bulunuyor. Sektör temsilcileri; güvenlik denetimleri, askeri riskler ve biriken gemi trafiği nedeniyle boğazdaki akışın normale dönmesinin haftalar, hatta aylar alabileceğini ifade ediyor.
BASRA KÖRFEZİ'NDE 1.500 GEMİ BEKLİYOR: BÜYÜK LOJİSTİK KÖRDÜĞÜM
The New York Times (NYT) yazarı Jenny Gross tarafından kaleme alınan analize göre, Hürmüz Boğazı'nın yeniden trafiğe açılması durumunda, yaklaşık üç aydır Basra Körfezi'nde mahsur kalan ve bekleyişini sürdüren 1.500 civarındaki geminin yeniden operasyonel hale getirilmesi devasa bir koordinasyon zincirini zorunlu kılacak. Küresel ölçekte yürütülecek bu süreç; gemilerin öncelik sırasına göre dizilmesini, rotaların sıfırdan planlanmasını ve uluslararası yetkili kurumlar arasında kesintisiz bir koordinasyon ağının kurulması gibi pek çok teknik adımı içeriyor.
Kriz öncesinde her gün 130’dan fazla ticari geminin geçiş yaptığı boğazda, eski yoğunluğa ve akışa hemen dönülmesinin imkânsız olduğunu belirten denizcilik sektörü temsilcileri, bu durumun enerji fiyatlarındaki oynaklığı kısa vadede yüksek tutmaya devam edeceğine dikkat çekiyor.
EN BÜYÜK TEHDİT: DENİZ TABANINDAKİ MAYIN RİSKİ VE DONANMA OPERASYONLARI
Boğazın açılmasının önündeki en büyük askeri engellerden biri güvenlik ve mayın riski olarak öne çıkıyor. İngiliz askeri yetkililerinden alınan bilgilere göre, bölgede doğrudan gemi gövdelerine ağır hasar vermek üzere tasarlanmış ve deniz tabanına yerleşen bazı mayın türlerinin bulunma ihtimali temel güvenlik endişesini oluşturuyor.
Uluslararası Enerji Ajansı'nın verilerine göre; ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya donanmalarına ait unsurların bölgeye sevk edilerek geniş kapsamlı bir mayın temizleme operasyonu başlatması ve bu süreci tamamlaması haftalar sürebilir. Askeri operasyonların bu denli zamana yayılacak olması, deniz sigortası maliyetlerinin de uzun bir süre daha zirvede kalmasına yol açacak.
Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi yetkilileri ise gemilerin güvenli seyri için geçiş öncesinde katı hız limitlerinin uygulanması, yeni rota planlamalarının yapılması ve askeri birimlerle güvenlik koordinasyonunun şart olduğunu vurguluyor. Kuruluş, deniz trafiğinde bir kaos yaşanmaması adına acil bir önceliklendirme sisteminin kurulmasını kritik buluyor.
SEKTÖR LİDERLERİNDEN UYARISI: TAM NORMALLEŞME İÇİN NE KADAR SÜRE GEREKİYOR?
Denizcilik dünyasının önde gelen şirketleri ve analistleri, bölgedeki normalleşme takvimine ilişkin şu teknik detayları ve öngörüleri paylaşıyor:
Hapag-Lloyd CEO’su Rolf Habben Jansen, bölgede aylardır hareketsiz şekilde bekleyen çok sayıdaki geminin denize açılmadan önce ciddi bir temizlik ve teknik bakım sürecinden geçmesi gerektiğine işaret ediyor.
Otomotiv ve lojistik sektörünün küresel oyuncularından Wallenius Wilhelmsen'in CEO’su Lasse Kristoffersen, su yolunda tam anlamıyla normalleşmenin sağlanabilmesi için en az 30 ila 45 günlük bir geçiş periyoduna ihtiyaç duyulacağını belirtiyor.
Denizcilik veri firması Kpler'in risk yöneticisi Dimitris Ampatzidis, trafiğin ilk aşamalarda eski normal seviyesinin ancak yüzde 40 ila 50'sine ulaşılabileceğini öngörüyor. Ampatzidis, kısıtlı geçiş rejimleri ile yüksek sigorta primlerinin bir süre daha piyasayı zorlayacağını ifade ediyor.
Denizcilik istihbarat şirketi Windward'ın CEO’su Ami Daniel ise taraflar arasındaki anlaşmanın takvimi konusundaki belirsizliklerin sürdüğünü, bu nedenle kağıt üzerindeki anlaşmadan ziyade uygulama detaylarının netleşmesinin hayati olduğunu vurguluyor.
