Ukrayna savaşında cephedeki tabloya ilişkin dikkat çeken bir analiz yayımlayan The Economist, Rusya’nın savaş alanında giderek daha fazla zorlandığını yazdı. Dergiye göre, Moskova’da 9 Mayıs Zafer Günü törenlerinin bu yıl zırhlı araçlar ve tanklar olmadan yapılması, yalnızca güvenlik kaygısının değil, Rusya’nın artan kırılganlığının da sembolü oldu.
The Economist, Rus yetkililerin Ukrayna’nın uzun menzilli insansız hava araçlarıyla saldırı düzenleme kapasitesinin artması nedeniyle Kızıl Meydan çevresinde zırhlı araç ve füze taşıyıcılarını toplama riskini alamadığını belirtti. Moskova ve St. Petersburg’da mobil internetin güvenlik gerekçesiyle kesilmesi ve hava savunma sistemlerinin farklı bölgelerden yeniden konuşlandırılması da Rusya’nın savunma kaygılarının arttığına işaret eden gelişmeler olarak yorumlandı.
ZELENSKİ’DEN SEMBOLİK HAMLE: “GEÇİT TÖRENİNE İZİN”
Analizde, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin Zafer Günü töreni öncesi yaptığı sembolik açıklamaya da yer verildi. Zelenski’nin Kızıl Meydan’ın hedef alınmayacağını belirterek geçit törenine “izin verdiğini” duyurması, Moskova açısından sembolik bir aşağılama olarak değerlendirildi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise törenin ardından yaptığı açıklamada savaşın “sona yaklaştığını” düşündüğünü söyledi. Ancak The Economist’e göre sahadaki tablo, Rusya açısından zaferden çok yıpranma ve kırılganlığa işaret ediyor.
RUSYA NİSAN AYINDA NET TOPRAK KAYBETTİ
The Economist’in aktardığına göre Rusya’nın beklenen bahar taarruzu sonuç vermedi. Nisan ayında Rus güçleri, Ağustos 2024’ten bu yana ilk kez net toprak kaybı yaşadı.
Washington merkezli Institute for the Study of War verilerine dayandırılan hesaplamalara göre Rusya, son 30 günde yaklaşık 113 kilometrekarelik alan üzerindeki kontrolünü kaybetti.
Dergi, bu gelişmeyi savaşta olası bir dönüm noktası olarak yorumlarken, King’s College London’dan savaş çalışmaları uzmanı Sir Lawrence Freedman’ın “Ruslar çabalarının karşılığını alamazsa bazı cephelerde çözülmeler başlayabilir” değerlendirmesine yer verdi.
AYLIK 35 BİN ASKER KAYBI
Analizde Rusya’nın insan kaybının da sürdürülemez boyutlara ulaştığı belirtildi. The Economist’e göre Rusya’nın asker kayıpları ayda yaklaşık 35 bin seviyesinde seyrediyor. Bu rakam, Moskova’nın yeni asker toplama hızını aşıyor.
Savaşın başından bu yana Rusya’nın ölü ve ağır yaralı kaybının 1,4 milyona yaklaştığı değerlendirmesi yapılırken, son dönemde ölü-yaralı oranının da kötüleştiği vurgulandı. Daha önce ölen her asker için iki ya da üç yaralıdan söz edilirken, Zelenski’nin mart ayındaki açıklamasına göre Rusya artık neredeyse her bir yaralıya karşılık iki ölü veriyor.
Bu değişimin temel nedenlerinden biri olarak cephede FPV tipi kamikaze dronların yaygınlaşması gösteriliyor.
UKRAYNA DRONLARI CEPHE HATTINI DEĞİŞTİRDİ
The Economist’e göre savaşın seyrini değiştiren en önemli unsurlardan biri Ukrayna’nın insansız hava aracı kapasitesindeki hızlı gelişim oldu. Patlayıcı yüklü FPV dronlar, yalnızca ön cephedeki askerleri değil, yaralı tahliyesini ve lojistik hatları da hedef alıyor.
Rus askerlerinin, Ukrayna’nın yeni nesil dronlarından şikâyet ettiği belirtiliyor. Bu dronların yapay zekâ destekli olduğu, bazı modellerin elektronik karıştırmaya karşı fiber optik kablolarla kontrol edildiği aktarılıyor.
Rusya’daki bir dron geliştirme merkezinin yöneticisi Aleksey Çadayev’in, Rusya’nın son altı ayda Ukrayna karşısında bu alandaki liderliğini kaybettiği yönündeki değerlendirmesi de analize yansıdı. Çadayev’in özellikle cepheye yakın son kilometre lojistiğinde “çok büyük sorunlar” yaşandığını söylediği belirtildi.
RUSYA KONVOYLARINI KÜÇÜLTMEK ZORUNDA KALDI
Ukrayna dronlarının oluşturduğu tehdit nedeniyle Rusya’nın Donetsk bölgesinde konvoy hareketlerine sınırlama getirdiği aktarıldı. Büyük konvoyların kolay hedef haline gelmesi nedeniyle yalnızca iki kamyonun birlikte hareket etmesine izin verildiği belirtildi.
The Economist’e göre cephe hattı ile gerisi arasında yaklaşık 20 kilometrelik bir “dron ölüm bölgesi” oluştu. Bu durum, özellikle saldırı pozisyonunda olan Rus birlikleri için büyük bir sorun yaratıyor. Ukrayna ise çoğu noktada savunmada olduğu için bu ortamdan daha az zarar görüyor.
UKRAYNA RUSYA İÇİNDEKİ HEDEFLERİ VURUYOR
The Economist, Ukrayna’nın yalnızca cephede değil, Rusya’nın iç bölgelerinde de baskıyı artırdığını yazdı. Mart ayında Ukrayna’nın ilk kez Rusya’dan daha fazla uzun menzilli dron saldırısı düzenlediği belirtildi.
Ukrayna’nın artık Rusya sınırından yaklaşık 2 bin kilometre uzaklıktaki ekonomik ve askeri hedefleri vurabildiği, bunun da Rusya nüfusunun yüzde 70’ini Ukrayna dronlarının menziline soktuğu ifade edildi.
Analizde, Rusya’nın Şagol hava üssünde dört savaş uçağının zarar gördüğü, Perm’de petrol rafinerisi ve pompa istasyonunun vurulduğu, petrol altyapısı ve ihracat limanlarının giderek daha sık hedef alındığı aktarıldı.
PETROL ALTYAPISI HEDEFTE
The Economist, Ukrayna saldırılarının Rusya’nın petrol üretimi ve ihracat kapasitesini de baskı altına aldığını belirtti. Reuters’a dayandırılan değerlendirmeye göre, nisan ayında liman ve rafineri saldırıları Rusya’nın üretimini günlük 400 bin varile kadar düşürmek zorunda bıraktı.
Zelenski’nin açıklamasına göre Rusya’nın Novorossiysk ve Ust-Luga limanları sırasıyla yüzde 38 ve yüzde 43 kapasite kaybıyla çalışıyor. Buna rağmen Rusya’nın petrol ihracatındaki düşüşün sınırlı kaldığı, İran savaşı nedeniyle yükselen petrol fiyatlarının gelir kaybını telafi ettiği de vurgulandı.
RUSYA HAVA SAVUNMASINDA ZORLANIYOR
Analizde, Rusya’nın geniş coğrafyasının ve Ukrayna’nın bir yıldır sürdürdüğü hava savunma sistemlerini yıpratma kampanyasının Moskova’yı zorladığı belirtildi.
Uzmanlara göre Rusya, çok sayıda değerli hedefi aynı anda koruyacak yeterli nokta savunma sistemine sahip değil. Ukrayna ise Rusya’nın Şahid tipi saldırı dronlarını düşürmek için farklı önleme dronları geliştirdi ve bu sistemlerle başarı oranını ciddi biçimde artırdı.
PUTİN İÇİN TABLO GİDEREK ZORLAŞIYOR
The Economist’e göre savaşta kritik soru, Rusya’nın cephedeki kayıplarının ve ekonomik altyapısına yönelik saldırıların Putin’in Ukrayna’daki seçeneklerini daraltıp daraltmadığı.
Analizde, önümüzdeki birkaç ayın belirleyici olacağı vurgulandı. Rusya’nın yaz aylarında büyük bir taarruz için güç biriktirip biriktirmediği hâlâ önemli bir soru. Ancak uzmanlara göre mevcut tablo Moskova açısından giderek daha karanlık hale geliyor.
