Çin siyaseti ve Asya ilişkileri uzmanı Dr. Nadia Helmy'nin hazırladığı rapor, İsrail ile İran arasında 2026 yılı itibarıyla şiddetlenen istihbarat savaşının Orta Asya'ya sıçrayan sarsıcı etkilerini gözler önüne serdi.
Raporda, Nisan 2023'te Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'ta açılan kalıcı İsrail Büyükelçiliği'nin, konumu itibarıyla Pekin yönetimini alarma geçirdiği belirtildi. İran sınırına sadece 17-20 kilometre mesafedeki bu diplomatik misyonun, İsrail'in İran'a en yakın temsilcisi konumunda olduğuna dikkat çekildi.
Çinli analistlerin, bu misyonu sıradan bir yapıdan ziyade, Mossad tarafından planlanan ve İran'a sızma amacıyla kullanılan bir "operasyon platformu" olarak değerlendirdiği ifade edildi.
PEKİN'DEN TAHRAN'A İSTİHBARAT DESTEĞİ
Analize göre, İsrail'in 2025 ve 2026 yıllarında İran içindeki 'hassas hedeflere' yönelik düzenlediği derin saldırılar Çin istihbaratında büyük yankı uyandırdı. Mossad'ın hava savunma sistemlerini içeriden devre dışı bıraktığına dair sızıntılar üzerine, Çin'in müttefiki İran'ın güvenlik zafiyetlerini kapatmak için hızla devreye girdiği kaydedildi.
Dr. Helmy'nin makalesinde, İran rejiminin zayıflamasını kendi çıkarlarına aykırı bulan Pekin yönetiminin, Mossad faaliyetlerini tespit etmesi için Tahran ile teknik güvenlik iş birliğini genişlettiği vurgulandı.
KUŞAK VE YOL PROJESİ TEHLİKEDE
Rapora göre Çin'in endişesi yalnızca İran'ın güvenliğiyle sınırlı değil. Türkmenistan'ın, karasal enerji koridorları ve "Kuşak ve Yol Projesi" için Çin'in hayati önemdeki doğal gaz tedarikçisi konumunda olması, Pekin'in ana endişeleri arasında yer alıyor.
Analizde, Çin istihbaratının, İsrail'in İran'ı kuzeyden çökertme hedefinin Körfez'den Orta Asya'ya kadar uzanan bölgede büyük bir kaosa yol açabileceği ihtimali üzerinde durduğu belirtildi. İran rejiminin olası bir çöküşünün, Çin'in bölgedeki devasa yatırımlarını doğrudan felç etme riski taşıdığı ifade edildi.
TÜRKMENİSTAN'DA "DENGELEME" STRATEJİSİ
Analizde yer alan bir diğer tespite göre, İsrail'in Azerbaycan ve Türkmenistan gibi ülkelerle kurduğu güvenlik ilişkileri Pekin'i diplomatik bir açmaza sürükledi. Raporda, Çin'in İsrail'in bu hamlelerine karşı çok yönlü bir "dengeleme" stratejisiyle yanıt verdiği şu şekilde aktarıldı:
Diplomatik Kalkan: İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının "egemenlik ihlali" olarak kınandığı ve Tahran'ın diplomatik direncine açık destek sağlandığı belirtildi.
Ekonomik Entegrasyon: Rapora göre Çin, İsrail'in nüfuzunu kırmak için Türkmenistan'ı Kuşak ve Yol Projesi'ne daha derinlemesine entegre etmeye çalışarak, bu ülkeyle ekonomik ortaklıklarını artırma yoluna gitti.
Bölgesel Güvenlik: Analizde, Pekin yönetiminin terörizmle mücadele bahanesiyle bölgedeki Batı ve İsrail sızmalarına karşı kendi güvenlik mimarisini güçlendirme adımları attığı kaydedildi.
