Haftalardır devam eden savaşın ardından gözlerin Pakistan'ın başkenti İslamabad'daki barış masasına çevrildiği şu saatlerde, uluslararası haber ajansı Reuters müzakerelerin seyrini etkileyecek çok kritik bir haberi "Özel" koduyla abonelerine servis etti. Konunun hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmasını istemeyen üst düzey bir İranlı yetkili, ABD'nin Katar ve diğer ülkelerdeki dondurulmuş İran varlıklarının blokesini kaldırmayı kabul ettiğini bildirdi. İran cephesi, Washington'ın bu adımını İslamabad'daki görüşmelerde bir anlaşmaya varma konusundaki "ciddiyetinin bir işareti" olarak memnuniyetle karşıladı.
ŞART: HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA GÜVENLİ GEÇİŞ
İranlı kaynağın Reuters'a verdiği bilgilere göre, varlıkların dondurulması kararının iptali doğrudan bir şarta bağlandı. Kaynak, fonların serbest bırakılmasının "Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişin sağlanmasıyla doğrudan bağlantılı olduğunu" ifade etti. Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın kaldırılması ve geçiş güvenliği, İslamabad'daki barış görüşmelerinin en kilit gündem maddesi konumunda bulunuyor.
İlk yetkili dondurulan varlıkların net miktarını vermezken, ajansa konuşan ikinci bir İranlı kaynak, ABD'nin Katar'da tutulan 6 milyar dolarlık İran fonunu serbest bırakmayı kabul ettiğini doğruladı.
ABD makamlarından veya Katar Dışişleri Bakanlığı'ndan fonların serbest bırakıldığına dair henüz resmi bir doğrulama yapılmadı.
6 MİLYAR DOLARLIK FONUN "YILAN HİKAYESİ"
İran'ın Güney Kore'ye yaptığı petrol satışlarından elde edilen bu 6 milyar dolarlık fonun geçmişi, uluslararası krizlerle dolu bir yılan hikayesine benziyor:
2018 Yaptırımları: Dönemin ABD Başkanı Donald Trump'ın (ilk döneminde) İran ile yapılan nükleer anlaşmayı iptal edip yaptırımları geri getirmesiyle, bu para Güney Kore bankalarında dondurulmuştu.
2023 Esir Takası Anlaşması: Eylül 2023'te Doha'nın arabuluculuğunda ABD ile İran arasında yapılan tarihi esir takası (İran'da tutuklu 5 ABD'li ile ABD'de tutuklu 5 İranlı) kapsamında, bu 6 milyar doların blokesi kaldırılmış ve para Katar bankalarına transfer edilmişti.
7 Ekim Saldırıları ve Yeniden Bloke: Ancak fonların Katar'a geçmesinden kısa bir süre sonra, 7 Ekim 2023'te İran'ın müttefiki Hamas'ın İsrail'e saldırması üzerine ABD Başkanı Joe Biden yönetimi bu fonları yeniden dondurma kararı almıştı.
ABD'li yetkililer o dönemde yaptıkları açıklamalarda, paranın sadece gıda, ilaç, tıbbi ekipman ve tarım ürünleri gibi "insani yardımlar" için, ABD Hazine Bakanlığı'nın gözetiminde ve onaylanmış satıcılar aracılığıyla kullanılabileceğini vurgulamıştı.
İslamabad'daki barış görüşmelerine zemin hazırlayan bu yeni anlaşmanın, Orta Doğu'daki tansiyonu düşürmesi ve küresel tedarik zincirini kilitleyen Hürmüz krizini çözmesi umut ediliyor.
