Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde yürütülen kapsamlı çalışmalar, suça karışan çocuklara yönelik yaklaşımda stratejik bir makas değişimine işaret ediyor. Komisyonun hazırladığı rapor, cezalandırmadan ziyade "onarıcı adalet" ve "ailevi sorumluluk" kavramlarını merkeze alırken, ağır suçlar için yaptırım gücünü artırmayı hedefliyor.
CEZAİ EHLİYET YAŞINDA "10" SINIRI VE KADEMELİ YAPTIRIM
Yeni yasal düzenleme taslağında en dikkat çekici başlık, cezai ehliyet yaşının 10 olarak belirlenmesi oldu. Ancak bu yaş grubundaki çocuklar için doğrudan hapis cezası yerine, çocuğun gelişimini koruyan kademeli bir yaptırım modeli uygulanacak. Mahkeme süreci "son çare" olarak konumlandırılırken, sistemin önceliği çocuğu yargı koridorlarına girmeden rehabilite etmek olacak.
AĞIR SUÇLARDA "ÇOCUK İNDİRİMİ" TARTIŞMAYA AÇILIYOR
Taslak metin, özellikle toplum vicdanını yaralayan cinayet ve cinsel saldırı gibi ağır suçlarda "otomatik ceza indirimi" devrini kapatmayı amaçlıyor.
Ağır Suçlar: Cana kast ve tecavüz gibi suçlarda faillerin yetişkinlere benzer standartlarda yargılanması veya mevcut indirimlerden yararlandırılmaması planlanıyor.
Örgütlü Suç: Çocukları hırsızlık ve gasp gibi suçlarda "araç" olarak kullanan yapılara yönelik cezaların ağırlaştırılması hedefleniyor.
AİLEYE HAPİS VE PARA CEZASI GÜNDEMDE
Yeni model, "suça sürüklenen çocuk" olgusunda aile kurumunun sorumluluğunu yasal bir zemine oturtuyor. 16 yaş altındaki çocukların suça karışması durumunda mahkemeler ebeveynlere;
Çocuğun belirli saatlerde evde bulunmasını sağlama,
Rehabilitasyon süreçlerine aktif katılım,
Denetim yükümlülüğü gibi sorumluluklar yükleyebilecek. Bu yükümlülüklere uymayan aileler için ise idari para cezası ve belirli koşullarda hapis cezası uygulanması masadaki en güçlü seçenekler arasında yer alıyor.
ARAŞTIRMA ÇARPICI GERÇEĞİ ORTAYA KOYDU: BİLİNÇSİZ SUÇ
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre, komisyonun 607 tutuklu ve hükümlü çocukla yaptığı "Suça Sürüklenen Çocuk Profili Araştırması", sistemdeki boşluğu rakamlarla kanıtladı. Araştırmaya katılan çocukların yüzde 60’ı, işledikleri fiilin kanuni sonuçlarını önceden bilselerdi bu suçu işlemeyeceklerini beyan etti. Ayrıca çocukların yüzde 51,1’inin eğitim hayatından koptuğu, büyük bir kısmının ise fiziksel veya cinsel şiddet mağduru olduğu raporlara yansıdı.
"DİVERSİYON" MODELİ İLE ONARICI ADALET
Teklifin ruhunu oluşturan "diversiyon" (yönlendirme) uygulamasıyla, çocuğun mağdurdan özür dilemesi, zararı tazmin etmesi ve eğitim programlarına dahil edilmesi sağlanacak. Böylece çocuğun suçlu etiketi almadan topluma kazandırılması ve suç döngüsünden çıkarılması amaçlanıyor.
Komisyonun hazırladığı bu raporun, önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’na sunulacak müstakil bir "Çocuk Adalet Kanunu"na temel oluşturması bekleniyor.
