Bilim kurgu filmlerini aratmayan olay, İsviçre'nin Cenevre kenti yakınlarındaki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) laboratuvarlarında 24 Mart'ta gerçekleşti. Araştırmacılar, antimaddeyi (maddenin zıt ikizi) yaratıldığı "antimadde fabrikasından" çıkararak tarihte bir ilke imza attı.
Antimadde, normal maddenin tam zıttı özelliklere sahip. Eğer antimadde ile normal madde temas ederse, birbirlerini anında yok ederek saf enerjiye dönüşüyorlar. Bu "yok olma" (anihilasyon) özelliği, antimaddeyi depolamayı ve taşımayı insanlık tarihindeki en zorlu mühendislik problemlerinden biri haline getiriyor.
CERN ekibi, bu sorunu aşmak için parçacıkları hiçbir maddi yüzeye temas ettirmeden havada asılı tutan, manyetik alanlarla çevrili özel bir "şişe" (taşınabilir tuzak) geliştirdi.
KAMYONLA 30 DAKİKALIK "KUSURSUZ" YOLCULUK
İçinde 92 antiproton bulunan bu özel şişe, bir kamyonun kasasına yüklendi. Saatte maksimum 42 kilometre hıza ulaşan kamyon, laboratuvar yerleşkesi etrafında 8 kilometrelik yolu yaklaşık 30 dakikada katetti. Yolculuk sırasında şoför koltuğuna kurulan bir dedektör sayesinde bilim insanları antiprotonların durumunu anbean takip etti.
Sistemin sarsıntılara dayanabilmesi, eksi 269 dereceye (4 kelvin) kadar soğutulabilmesi ve içindeki kusursuz vakum ortamının korunabilmesi bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı.
"CERN, ANTİMADDENİN KURYESİ OLDU"
İngiltere'deki Liverpool Üniversitesi'nden fizikçi Tara Shears, antimaddeyi saklamanın bile başlı başına bir zorluk olduğunu belirterek, onu bir kamyonun arkasında taşımanın "tam bir teknolojik mucize" olduğunu söyledi. Shears, durumu esprili bir dille değerlendirerek, "CERN'in antimaddenin 'Deliveroo'su (yemek kuryesi) olması fikrine bayıldım" ifadelerini kullandı.
Projeyi yöneten Heinrich Heine Üniversitesi'nden (HHU) fizikçi Christian Smorra ise bu başarının, antimadde fabrikasını 30 yıl önce kuran fizikçilerin en büyük hayali olduğunu belirterek "Artık nihayet mümkün" dedi.
HHU'dan fizikçi Stefan Ulmer de ekibin coşkusunu şu sözlerle aktardı:
"Bu, insanlığın daha önce hiç yapmadığı bir şey; tarihi bir an! Bolca şampanya aldık ve tüm antimadde topluluğunu bizimle kutlama yapmaya davet ettik."
NEDEN TAŞINDI? EVRENİN BÜYÜK GİZEMİ ÇÖZÜLECEK Mİ?
Peki, dünyanın kullanılabilir miktarda antiproton üretebilen tek yeri olan CERN, bu tehlikeli yolculuğa neden çıktı?
Deneyin nihai amacı, antiparçacıkları üretildikleri fabrikadaki "deneysel gürültüden" ve manyetik kirlilikten uzak, çok daha sessiz bir lokasyona götürmekti. Bilim insanları, bu sayede antimaddeyi çok daha hassas bir şekilde inceleyebilecek.
Büyük Patlama (Big Bang) sırasında evrende eşit miktarda madde ve antimadde oluşması gerekiyordu. Ancak günümüzde evren neredeyse tamamen normal maddeden oluşuyor ve antimaddeye doğal yollarla çok nadir rastlanıyor. Bilim insanları, kamyon kasasında taşınan bu antiprotonları inceleyerek, evrenin en büyük gizemlerinden biri olan bu eşitsizliğin (madde-antimadde asimetrisi) nedenini bulmayı umuyor.
