İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik savaşında tansiyonu bir anda düşüren "5 günlük askeri erteleme" kararının arka planı netleşiyor. ABD merkezli haber portalı Axios'ta yer alan ve üst düzey İsrailli ile ABD'li yetkililere dayandırılan özel habere göre, Washington ve Tahran arasında üçüncü ülkeler üzerinden yürütülen gizli bir müzakere süreci işliyor.
Haberin en dikkat çekici detaylarından biri, ABD'nin İran tarafında kiminle masaya oturduğuna dair sızan bilgiler oldu. İsrailli yetkililerin Axios'a verdiği bilgiye göre, Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, doğrudan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile görüşmeler yürütüyor.
Başkan Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada görüştükleri İranlı yetkilinin adını "hedef alınarak öldürülmesini istemediği" gerekçesiyle açıklamamış, ancak şu ifadeleri kullanmıştı: "Dini Lider ile değil, bana göre en çok saygı duyulan adamla muhatap oluyoruz. Dini Lider'den (Mücteba Hamaney) ise henüz bir ses çıkmadı." İsrailli yetkililer ise bu ismin Kalibaf olduğunu teyit etti.
TÜRKİYE, MISIR VE PAKİSTAN ARABULUCU
Krizin aşılmasında bölge ülkelerinin yürüttüğü mekik diplomasisi de haberde geniş yer buldu. ABD'li kaynakların aktardığına göre; Türkiye, Mısır ve Pakistan son iki gündür Washington ile Tahran arasında mesaj trafiğini yönetiyor. Bu üç ülkenin dışişleri bakanlarının, ABD Özel Temsilcisi Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdiği belirtildi. Mısır Dışişleri Bakanlığı da bu dörtlü koordinasyonu doğrulayan bir açıklama yaptı.
Arabuluculuk çabalarının geldiği son aşamada, tarafların bu hafta içinde Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yüz yüze bir görüşme yapması planlanıyor. Görüşmeye İran adına Kalibaf ve diğer yetkililerin, ABD adına ise Witkoff, Kushner ve muhtemelen Başkan Yardımcısı JD Vance'in katılabileceği iddia ediliyor.
TRUMP'IN 'ANLAŞMA' İDDİASI VE İRAN'IN YALANLAMASI
Haberde, Trump'ın taraflar arasında varıldığını öne sürdüğü "ön mutabakat" maddelerine de yer verildi. Trump'a göre İran; nükleer silah peşinde koşmamayı, uranyum zenginleştirmeyi durdurup mevcut stokları teslim etmeyi, füze programında "düşük profilde" kalmayı ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden ulaşıma açmayı kabul etti. Trump, "Eğer bunu gerçekleştirirlerse çatışma sona erecek. Onlar da biz de anlaşmak istiyoruz" dedi.
Ancak İran Dışişleri Bakanlığı bu iddiaları reddetti. Bölge ülkelerinin gerilimi azaltma çabalarını doğrulayan Tahran yönetimi, ABD ile herhangi bir görüşme yapıldığını yalanladı. İranlı yetkililer, Trump'ın bu açıklamalarıyla yalnızca petrol fiyatlarını düşürmeyi ve "enerji piyasalarını sakinleştirmeyi" amaçladığını savundu. Trump ise İran'ın yalanlamasını "Tahran yönetimi içindeki iletişimsizliğe" bağladı.
PİYASALAR RAHATLADI, İSRAİL ŞAŞKIN
Trump'ın 48 saatlik askeri ültimatomdan vazgeçmesinin ardından küresel piyasalardaki panik havası dağıldı; ABD hisse senedi vadeli işlemleri yükselirken, Brent petrol fiyatlarında sert düşüşler yaşandı.
Öte yandan, Axios'a konuşan İsrailli yetkililer, ABD ile Tahran arasındaki dolaylı iletişimin farkında olduklarını ancak Trump'ın Pazartesi günkü açıklamaları karşısında şaşırdıklarını belirterek, "İşlerin bu kadar hızlı ilerlediğini bilmiyorduk" itirafında bulundu.
