Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a yönelik savaşında cephe hattı tamamen enerji ve ticaret yollarına kilitlenmiş durumda. ABD merkezli haber portalı Axios'un dört farklı kaynağa dayandırdığı özel haberine göre, Başkan Donald Trump, küresel ham petrol tedarikini boğan Hürmüz Boğazı krizini çözmek için diplomatik ve askeri sınırları zorlayan yeni bir strateji izliyor.
Haberde, İran'ın uyguladığı ablukanın son derece seçici olduğu; Tahran'ın diğer Körfez ülkelerinin petrol ihracatını engellerken, Çin ve diğer ülkelere giden kendi petrol tankerlerinin serbestçe geçişine izin verdiği belirtiliyor. Durumun sürdürülemez olduğunu fark eden Trump yönetimi, Cumartesi ve Pazar gününü yoğun bir telefon trafiğiyle geçirdi. Hedef, ABD, Avrupa, Körfez ve Asya müttefiklerini bir araya getiren "Hürmüz Koalisyonu"nu (Hormuz Coalition) kurmak. Bu kapsamda ABD'nin yedi ülkeyle görüştüğü, henüz hiçbir ülkenin açık taahhütte bulunmamasına rağmen Beyaz Saray'ın bu hafta koalisyonu resmen duyurmayı planladığı ifade ediliyor.
ÇİN'E "YUAN" ŞARTI, NATO'YA VE JAPONYA'YA BASKI
Diplomatik temaslar sadece telefon görüşmeleriyle sınırlı değil. Perşembe günü ilk resmi Beyaz Saray ziyaretini gerçekleştirecek olan Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile Trump arasındaki görüşmenin ana gündem maddesi İran ve petrol tankerlerinin güvenli geçişi olacak. Öte yandan Trump, ay sonunda Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı zirve öncesinde Pekin'i koalisyona katılmaya zorluyor. Financial Times'a konuşan Trump, Çin'in devreye girmemesi halinde Pekin ziyaretini erteleyebileceğini söylerken; İranlı bir yetkilinin CNN'e yaptığı açıklama ise krizin küresel finansal boyutunu gözler önüne seriyor: Tahran, petrol ticaretinin ABD Doları yerine "Çin Yuanı" ile yapılması şartıyla tankerlere güvenli geçiş izni verebileceğini belirtiyor. Trump ayrıca koalisyona olumsuz yanıt verilmesi halinde NATO'nun geleceğinin "çok kötü olacağı" uyarısını da masada tutuyor.
MASADAKİ EN TEHLİKELİ SENARYO: HARK ADASI'NA KARA HAREKÂTI
Hürmüz Koalisyonu diplomatik bir adım olarak öne çıkarken, Axios'un ABD'li yetkililere dayandırdığı askeri senaryo ise Orta Doğu'da dengeleri altüst edecek cinsten. Yetkililer, boğazdaki tıkanıklığın devam etmesi halinde Trump'ın, İran'ın kıyıdan 15 mil açıkta bulunan ve ülkenin ham petrol ihracatının yüzde 90'ını gerçekleştiren Hark Adası'nı (Kharg Island) tamamen ele geçirmeyi planladığını söylüyor. Trump, Cuma günü adadaki askeri tesislere saldırı düzenlendiğini ancak petrol tesislerinin şimdilik vurulmadığını açıklamış, Cumartesi günü NBC'ye verdiği demeçte ise adayı "sırf eğlence olsun diye" (just for fun) birkaç kez daha vurabileceklerini belirtmişti.
Üçüncü bir ABD'li yetkili, Trump'ın Hark Adası'nı doğrudan ele geçirme fikrine sıcak baktığını, zira bunun rejime yönelik bir "ekonomik nakavt" (economic knockout) anlamına geleceğini ifade etti. Ancak böyle bir hamle, adaya doğrudan "kara birliklerinin indirilmesini" gerektiriyor. Yetkililer bu durumun devasa riskler taşıdığına dikkat çekerek, işgal girişiminin İran'ı Suudi Arabistan başta olmak üzere diğer Körfez ülkelerinin petrol tesislerine ve boru hatlarına yönelik devasa misillemelere itebileceği uyarısında bulunuyor.
LINDSEY GRAHAM'DAN İŞGALE DESTEK
ABD iç siyasetinde de savaşın yönünün Hark Adası'na çevrilmesi için yoğun bir lobi faaliyeti yürütülüyor. İran karşıtı şahin tutumuyla bilinen Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, Trump'ın adayı hedef alma kararını alkışlayarak, İran'ın petrol merkezinin kontrolünü kaybetmesi halinde ekonomisinin "yok olacağını" savundu. Graham, X (eski Twitter) hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, "Savaş tarihinde bir düşman size nadiren çatışmanın sonucunu dramatik şekilde değiştirebilecek Hark Adası gibi tek bir hedef sunar. Hark Adası'nı kontrol eden, bu savaşın kaderini de kontrol eder" ifadelerini kullanarak olası bir işgal harekatına yeşil ışık yaktı.
