Orta Doğu'daki savaş, sadece enerji pompalarını değil, dünya fabrikalarının ve tarlalarının can damarlarını da kesti. Ras Laffan Sanayi Şehri'nin İran kamikaze dronları tarafından vurulması ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasının ardından, Katar devleti eşi görülmemiş bir "tam kapanma" kararı aldı.
Dünyanın en büyük enerji şirketlerinden biri olan QatarEnergy'nin resmi sosyal medya hesaplarından az önce yapılan kısa ama yıkıcı açıklama, küresel piyasalarda tam bir panik yarattı.
SADECE GAZ DEĞİL, TÜM ÜRETİM BİTTİ
Şirketten yapılan resmi İngilizce açıklamada şu ifadelere yer verildi: "QatarEnergy'nin sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ve ilgili ürünlerin üretimini durdurma kararının devamı olarak; QatarEnergy, Katar Devleti'ndeki üre, polimerler, metanol, alüminyum ve diğer ürünler dahil olmak üzere bazı alt akış (downstream) ürünlerinin üretimini de durdurmaktadır." Açıklamanın sonunda şirket, tüm paydaşlarıyla ilişkilerine değer verdiğini ve mevcut en güncel bilgileri paylaşmaya devam edeceğini belirtti.
DÜNYAYI NE BEKLİYOR? GIDA VE İMALAT KRİZİ KAPIDA
QatarEnergy'nin üretimini durdurduğu bu ürünler, modern endüstrinin ve tarımın temel yapı taşlarını oluşturuyor. Ekonomistler ve tedarik zinciri uzmanları, bu kararın dünyayı nasıl vuracağını şu üç ana başlıkta özetliyor:
1. TARIM VE GIDA KRİZİ (ÜRE): Karardaki en korkutucu detay "Üre" üretiminin durması. Dünyanın en büyük tarım gübresi hammaddelerinden biri olan ürenin tedarikinin kesilmesi, küresel çapta gübre fiyatlarının anında fırlamasına neden olacak. Bu durum, yaklaşan ekim sezonu öncesi tarımsal üretimi vuracak ve market raflarındaki gıda fiyatlarında hiper enflasyon yaratacak.
2. SANAYİ VE TEKNOLOJİ (ALÜMİNYUM): Havacılıktan otomotive, inşaattan teknoloji aletlerine kadar her alanda kullanılan alüminyum üretiminin Katar gibi devasa bir merkezde durması, Avrupa ve Asya'daki fabrikaların üretim bantlarını yavaşlatacak veya durma noktasına getirecek.
3. AMBALAJ VE KİMYA (POLİMER VE METANOL): Küresel plastik sanayisinin ana maddesi olan polimerler ile kimya sektörünün kalbi olan metanolün kesilmesi, medikal ürünlerden günlük ambalaj malzemelerine kadar devasa bir endüstriyi hammadde krizine sokacak.
ZORUNLU ŞALTER İNDİRME: FÜZELER VE HÜRMÜZ KISKACI
Katar'ın bu tarihi kararının arkasında askeri ve lojistik çaresizlik yatıyor. Bloomberg'in kısa süre önce duyurduğu "Katar'ın sadece 4 günlük hava savunma füzesi kaldı" istihbaratı, Doha yönetimini olası yeni İran füzelerine karşı tesisleri tamamen boşaltmaya ve yanıcı/patlayıcı üretimi durdurarak ikincil felaketleri önlemeye itti.
Ayrıca İran Devrim Muhafızları'nın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması ve onlarca dev tankerin denizde mahsur kalması, Katar'ın bu ürünleri üretse bile ihraç edecek hiçbir deniz yolunun kalmadığını gösteriyor. Savaşın maliyeti artık sadece Orta Doğu'nun değil, küresel ekonominin omuzlarına binmiş durumda.
EKONOMİST İRİS CİBRE'DEN KORKUTAN UYARI: GIDA ŞOKUNA HİÇ HAZIR DEĞİLİZ
Katar'ın üretim durdurma kararının piyasalardaki yankısını değerlendiren Ekonomist İris Cibre, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada yaklaşan felakete ve Türkiye'nin bu krize karşı kırılganlığına dikkat çekti. Savaşın küresel ekonomiyi kademeli olarak çökerttiğini belirten Cibre, ABD Başkanı Trump'ın olası kara harekatı ("asker çıkarma") sinyaline ve Katar'ın savaşa dahil olmasına işaret ederek durumu "en kötü senaryo" olarak tanımladı.
Cibre, doğalgaz fiyatlarının 2 günde %100 artmasına ve petrol fiyatlarındaki durdurulamaz yükselişe dikkat çekerek şunları kaydetti:
"Keşke dün armagedon yaşansaydı da, bugün toparlanma emareleri izleseydik. Dün Trump'ın gerekirse asker çıkaracaklarını söylemesi hiç iyi olmadı, diğer yanda Katar da işin içine resmen girdi, en kötü senaryomuz da bunlar zaten. İleri vadelerde fiyat bozulmaları, doğalgaz 2 günde %100 artış, petrolün düne göre daha yüksek seviyelere çıkması. Yani, sindire sindire bozulma hoş değil..."
Özellikle Türkiye ekonomisi için gübre krizinin (Katar'ın üre üretimini durdurmasının) yaratacağı ağır faturaya vurgu yapan Cibre, ülkemizi bekleyen gıda enflasyonu tehlikesini şu sözlerle özetledi:
"Gübre, gübre çok önemli, özellikle bizim için. Dün %14 arttı. Buğday fiyatları da artmaya başladı. Bir gıda fiyat şokuna hiç hazırlıklı değiliz, hiç..."
