Dünya kamuoyunun gözü, İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleşecek olan kritik ABD-İran görüşmelerine çevrildi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin katıldığı zirvede, Amerikan tarafını Başkan Donald Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner temsil ediyor. Geçtiğimiz yaz gerçekleşen askeri gerilimin ardından ilk kez bu düzeyde gerçekleşen temas, Umman'ın arabuluculuğuyla yürütülüyor.
TRUMP: "ANLAŞMA YAPMAMANIN SONUÇLARI OLUR"
ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelere "dolaylı yoldan" müdahil olacağını belirterek Tahran yönetimine net mesajlar gönderdi. Geçen yaz İran’ın nükleer tesislerine yönelik gerçekleştirilen hava operasyonlarını hatırlatan Trump, İran’ın bu kez müzakere masasında daha "motive" olduğunu savundu. Trump, "Anlaşma yapmamanın sonuçlarını görmek istemediklerini düşünüyorum" diyerek diplomasi trafiğinin "zorlayıcı" karakterine dikkat çekti.
MASADAKİ ÇETİN PAZARLIK: NÜKLEER KISITLAMA VE EKONOMİK TAVİZLER
NTV'nin haberine göre, müzakerelerin merkezinde İran’ın nükleer kapasitesinin sınırlandırılması yer alsa da, tarafların ajandaları arasındaki makas oldukça geniş:
Washington’un Talebi: Sadece nükleer programın değil, Tahran’ın balistik füze üretiminin de kısıtlanması.
Tahran’ın Teklifi: Anlaşmanın sürdürülebilirliği için ABD’ye ekonomik çıkar vaat ediliyor. Bu kapsamda petrol ve doğalgaz sahalarında ortaklık, madencilik yatırımları ve sivil uçak alımları gibi stratejik öneriler masada.
İran’ın Şartı: Görüşmelerin sadece nükleer başlıklarla sınırlı kalması.
DİPLOMASİ TRAFİĞİ VE ŞAHİNLERİN SESİ
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump yönetiminin her zaman önceliğinin diplomasi olduğunu vurgularken; Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’dan daha sert bir çıkış geldi. Graham, "Diplomasi için aylar değil haftalar var" diyerek, rejim değişikliği hedeflenmeden Orta Doğu'dan askeri çekilmenin büyük bir hata olacağını savundu.
SAHADA GÖVDE GÖSTERİSİ: HÜRMÜZ’DE TATBİKAT, BÖLGEDE SEVKİYAT
Diplomatik temaslar sürerken, askeri sahada gerilim tırmanıyor:
-
İran’ın Hamlesi: Cenevre zirvesinden hemen önce Hürmüz Boğazı’nda "Hürmüz Boğazı'nın Akıllı Kontrolü" adlı bir askeri tatbikat başlatıldı. Stratejik petrol geçiş noktası olan boğazda yapılan bu gövde gösterisi, "askeri tehditlere hazırlık" olarak nitelendirildi.
-
ABD’nin Hamlesi: Amerikan ordusu, Orta Doğu’daki askeri yığınağını ve stratejik mühimmat sevkiyatını artırmaya devam ediyor.
