İran’da aylardır dinmeyen ve ekonomik taleplerle başlayan toplumsal hareketlilik, ülkeyi tarihin en kanlı dönemlerinden birine sürüklüyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HRANA) yayımladığı son veri tabanı, sahadaki durumun vahametini gözler önüne serdi.
CAN KAYBINDA KORKUTAN YÜKSELİŞ
HRANA’nın yerel kaynaklardan ve hastane verilerinden derlediği son bilgilere göre, gösterilerin başlangıcından bu yana yaşamını yitirenlerin sayısı 4 bin 519’a ulaştı.
Sadece 24 saat önce ölü sayısını 4 bin 29 olarak açıklayan ajans, son güncellemeyle beraber can kaybına 490 kişinin daha eklendiğini duyurdu.
Çatışmalarda hayatını kaybedenler arasında 197 güvenlik görevlisinin de bulunduğu bildirildi.
GÖZALTI DALGASI: 26 BİN KİŞİ ALIKONULDU
Sokaklardaki tansiyonu düşürmek amacıyla yürütülen güvenlik operasyonları sonucunda, gözaltına alınan eylemci sayısında da rekor seviyelere ulaştı.
Ülke genelinde devam eden operasyonlarda bugüne kadar toplam 26 bin 314 kişinin gözaltına alındığı kaydedildi.
İnsan hakları savunucuları, gözaltına alınanların akıbeti ve yargılama süreçlerine dair şeffaflık çağrılarını yinelerken, cezaevlerindeki doluluk oranının kapasiteleri aştığına dikkat çekiliyor.
ULUSLARARASI TEPKİLER BEKLENİYOR
İran'daki sivil kayıpların 4 bin eşiğini aşarak tırmanmaya devam etmesi üzerine, Birleşmiş Milletler ve çeşitli uluslararası platformların İran yönetimine yönelik yeni yaptırım paketlerini veya kınama mesajlarını gündeme alması bekleniyor. Tahran yönetimi ise olayları "dış güçlerin kışkırtması" olarak nitelendirmeyi sürdürüyor.
NE OLMUŞTU?
İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, birçok kente yayılmıştı.
İran'ın başkenti Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonrasında ülke yönetimi, internet erişimini engellemişti. Son günlerde ise internet erişiminin kısmen ve sınırlı şekilde yeniden sağlandığı bildiriliyor.
İran’da gösteriler sönümlenmiş olsa da ABD’nin Virginia eyaleti merkezli HRANA, daha fazla vakayı doğruladığını öne sürerek ölü ve gözaltı sayılarını güncellemeye devam ediyor. İranlı yetkililer ise gösterilerde çıkan olaylarda ölen ya da yaralananların toplam sayısına ilişkin şu ana kadar açıklama yapmazken 3 bin 700'den fazla güvenlik görevlisinin yaralandığını ve terör örgütlerine mensup olduğu öne sürülen veya olayları provoke eden 3 bin kişinin gözaltına alındığını duyurmuştu.
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ise 17 Ocak'ta yaptığı açıklamada, gösteriler sırasında "İsrail ve ABD ile bağlantılı kişilerin büyük hasara yol açtığını ve birkaç bin insanı öldürdüğünü" söylemişti.
