Dünya genelinde milyonlarca hayatı kurtaran COVİD-19 aşılarının uzun vadeli etkilerine dair en kapsamlı çalışmalardan biri Fransa'da gerçekleştirildi. JAMA Network Open dergisinde 4 Aralık 2025 tarihinde yayımlanan çalışma, aşıların uzun vadeli güvenliğine dair endişelere bilimsel verilerle yanıt verdi. Fransa Ulusal Sağlık Veri Sistemi verilerine dayanan araştırma, 18 ila 59 yaş arasındaki yetişkinlerde mRNA aşılarının (Pfizer-BioNTech ve Moderna) tüm nedenlere bağlı ölüm riskini artırmadığını, aksine azalttığını ortaya koydu.
Çalışmanın bulgularını yorumlayan Prof. Dr. Veysi Çeri, ortaya çıkan tablonun aşıların genel sağkalımı anlamlı derecede iyileştirdiğini gösterdiğini vurguladı.
4 YILLIK TAKİP VE DEV ÖRNEKLEM
Araştırma, 1 Mayıs - 31 Ekim 2021 tarihleri arasında ilk doz mRNA aşısını yaptıran 22 milyon 767 bin 546 kişi ile 1 Kasım 2021 itibarıyla hala aşılanmamış olan 5 milyon 932 bin 443 kişiyi kapsadı. Katılımcılar ortalama 45 ay (yaklaşık 4 yıl) boyunca takip edildi.
ÖLÜM RİSKİNDE BELİRGİN DÜŞÜŞ
Elde edilen veriler, aşılanan grubun aşılanmayanlara göre daha avantajlı bir sağkalım oranına sahip olduğunu gösterdi:
- Genel Ölüm Riski: Aşılanan bireylerde, tüm nedenlere bağlı ölüm riski aşılanmayanlara göre yüzde 25 daha düşük bulundu.
- COVİD-19 Kaynaklı Ölümler: Aşılananlarda, şiddetli COVİD-19 enfeksiyonuna bağlı ölüm riski yüzde 74 oranında azaldı.
- COVID Dışı Ölümler: Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, COVİD-19 kaynaklı ölümler hariç tutulduğunda dahi aşılanan grupta ölüm riskinin yaklaşık yüzde 24 oranında (ağırlıklı tehlike oranı 0.76) daha düşük olmasıydı.
KALP VE KANSER ÖLÜMLERİNDE ARTIŞ YOK
Aşı karşıtı söylemlerde sıkça dile getirilen "uzun vadeli gizli tehlikeler" iddiasının aksine, çalışma aşılanan grupta dolaşım sistemi hastalıkları veya kanser gibi nedenlere bağlı ölümlerde bir artış saptamadı. Aksine, aşılanan grupta kanser ve dolaşım sistemi hastalıklarına bağlı ölüm oranları, aşılanmayan gruba göre daha düşük seyretti.
Araştırmacılar, COVID dışı ölümlerdeki bu düşüşün bir kısmının "sağlıklı aşılanan etkisi" (aşı olanların genellikle sağlıklarına daha fazla dikkat etmesi) veya aşıların "Uzun COVID" (Long COVID) semptomlarını ve buna bağlı komplikasyonları azaltmasıyla açıklanabileceğini belirtti.
GENÇ YETİŞKİNLERDE GÜVENLİK KANITLANDI
Çalışma, özellikle hastalığı daha hafif geçirme eğiliminde olan ve aşı gerekliliği tartışılan 18-59 yaş grubuna odaklanmasıyla önem taşıyor. Araştırmacılar, 4 yıllık takibin sonunda mRNA aşılarının güvenliğinin desteklendiğini ve dünya çapında yaygın olarak kullanılan bu aşıların herhangi bir ek ölüm riski yaratmadığını vurguladı.
"AŞI OLMAYANLARA GEÇMİŞ OLSUN"
Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren Prof. Dr. Veysi Çeri, bulguların aşılamaya ilişkin yaygın komplo iddialarını "kesin bir biçimde çürüttüğüne" dikkat çekti.
Prof. Dr. Çeri, araştırmaya ilişkin şu çarpıcı değerlendirmeyi yaptı: "Yeni yayınlanan dört yıllık titiz ve kapsamlı bir araştırmanın bulguları, COVID-19 aşılamasına ilişkin yaygın komplo iddialarını kesin bir biçimde çürütmüş görünüyor. Aşılanan bireylerin aşılanmamışlara kıyasla COVID-19'a bağlı ölüm riskinde yüzde 74, tüm nedenlere bağlı ölüm riskinde ise yüzde 25 oranında daha düşük risk taşıdığı saptanmış. Velhasıl aşı olmayanlara geçmiş olsun."
"KOMPLO TEORİLERİ SÜRDÜRÜLEMEZ HALDE"
Prof. Dr. Çeri, çalışmanın sadece pandemiye özgü ölümleri değil, genel sağkalımı da kapsadığına işaret etti. Aşıların zararlı olduğu yönündeki tezlerin ampirik veriler karşısında çöktüğünü belirten Çeri, sözlerine şöyle devam etti:
"Aşı sadece Covid değil tüm nedenlere bağlı ölümleri bile azaltıyor görünmekte. Bu sonuçlar, aşıların yalnızca pandemiye özgü mortaliteyi dramatik ölçüde azaltmakla kalmayıp, genel sağkalımı da anlamlı derecede iyileştirdiğini güçlü bir bilimsel kanıtla belgelemektedir. Böylece, aşıların zararlı olduğu yönündeki asılsız komplo teorileri, ampirik veriler karşısında sürdürülemez hale gelmektedir."
